İstanbul'dan Londra'ya çiçek aşısı
1717'de İstanbul'da çiçek hastalığına karşı "aşılama" gören bir İngiliz elçinin eşi, bu yöntemi Avrupa'ya taşıdı.
yazan: Hekim Editörlüğü
Lady Mary Wortley Montagu, eşi İngiltere'nin İstanbul elçisiyken Osmanlı'da yaygın bir uygulamayı gördü: hafif seyreden bir çiçek hastasının yarasından alınan madde, sağlıklı kişinin derisindeki küçük bir çizikten verilirdi. Kişi genellikle hafif bir hastalık geçirip ömür boyu bağışık kalırdı. Bu yönteme variolasyon denir.
Kendisi çiçek hastalığı geçirmiş ve yüzünde iz kalmıştı, erkek kardeşini de bu hastalıktan kaybetmişti. Oğlunu İstanbul'da aşılattı. Londra'ya döndükten sonra kızını da aşılattı ve yöntemi İngiliz sarayına tanıttı.
Variolasyonun riski vardı: aşılanan kişi bazen ağır hastalanabiliyor ve başkalarına bulaştırabiliyordu. 1796'da Edward Jenner, inek çiçeğiyle çok daha güvenli bir aşılama (vaksinasyon) geliştirdi.
Çiçek hastalığı 1980'de dünyadan resmen eradike edildi. Eradike edilen ilk insan hastalığıdır.
kaynaklar
- Montagu MW. Sarah Chiswell'e mektup, 1 Nisan 1717. The Turkish Embassy Letters içinde.
bu yazıya atıf
Hekim Editörlüğü. (2026, 28 Ekim). İstanbul'dan Londra'ya çiçek aşısı. Hekim Blog. https://hekimterminal.com/blog/lady-montagu-cicek-asisi