Talidomid faciası
1950'lerin sonunda gebelere "zararsız" diye verilen bir uyku ilacı, binlerce bebeğin kol ve bacakları gelişmeden doğmasına yol açtı.
yazan: Hekim Editörlüğü
Talidomid 1957'de Almanya'da piyasaya çıktı. Sakinleştirici ve uyku ilacıydı; gebelikteki bulantıya da iyi geldiği için yaygın kullanıldı. Hayvan deneylerinde toksik dozu bulunamadığından güvenli sanılıyordu.
Birkaç yıl içinde fokomeli (uzun kemiklerin gelişmemesi, el ve ayakların gövdeye yakın çıkması) olan bebek sayısında patlama oldu. Dünya genelinde on bin civarında bebeğin etkilendiği tahmin edilir. Etki, gebeliğin erken haftalarında, organogenez döneminde alınan tek bir dozla bile ortaya çıkabiliyordu.
ABD'de FDA'da çalışan Frances Kelsey, şirketin baskısına rağmen yetersiz güvenlik verisi gerekçesiyle ilaca onay vermedi. ABD büyük ölçüde korunmuş oldu.
Facia, ilaç onay sürecini kökten değiştirdi: gebelik dahil sistematik toksisite testleri, kontrollü klinik çalışmalar ve yan etki bildirimi zorunlu hâle geldi. Talidomid bugün multipl miyelomda sıkı denetimle kullanılıyor.
kaynaklar
- McBride WG. Thalidomide and congenital abnormalities. Lancet. 1961;278(7216):1358.
bu yazıya atıf
Hekim Editörlüğü. (2026, 28 Ekim). Talidomid faciası. Hekim Blog. https://hekimterminal.com/blog/talidomid-faciasi